Nước Chile

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.519134681519643.1073741922.473722909394154&type=3

Chile (Chí Lợi hay Chi-lê) là một nước rất đặc biệt. Giống Việt Nam mình quá. Giống về chánh trị và cả địa lý nữa. Trên phương diện chánh trị nước này bị dằng co giữa cộng sản và dân chủ, giữa độc tài và tự do, cũng tham nhũng, cũng độc tài, cũng cố gắng dân chủ hóa.

Đặc biệt Chile giống Việt Nam mình trên phương diện địa lý. Nó có vùng bờ biển chạy dài trên Thái Bình Dương, Việt Nam ở Bắc bán cầu, Chile ở Nam bán cầu.

Bờ biển của Chile dài hơn bờ biển của Việt Nam mình nhiều, dài khoảng 4,300 cây số và rộng 175 cây số. Miền Trung Việt Nam nằm giữa dãy núi Trường Sơn và Thái Bình Dương. Cả nước Chile là một dải đất một bên là núi Andes và bên kia là biển Thái Bình Dương, rất đẹp.

Do chiều dài của Chile, khí hậu nước này đa dạng, từ khí hậu sa mạc ở miền Bắc, đến khi hậu Địa Trung Hải ở miền Trung, đến khí hậu ôn đới ở miền Nam. Đa số dân chúng sanh sống ở miền Trung khí hậu ôn hòa. Đây là trung tâm văn hóa, chánh trị và kinh tế của Chile.

Trước khi người Tây Ban Nha chinh phục vùng đất này, phần đất phía Bắc Chile do người Inca thống trị, phần đất miền Trung và Nam do người Mapuche cai trị.

Người Tây Ban Nha bắt đầu chinh phục vùng đất này vào giữa thế kỷ 16. Họ thắng người Inca ở phía Bắc và người Mapuche ở miền Trung Chile, nhưng họ gặp phải sự chống cự mãnh liệt của người Mapuche ở miền Nam, và mãi cuối thế kỷ 19 họ mới thắng được nhóm Mapuche này mà thôi.

Chile tuyên bố độc lập khỏi Tây Ban Nha vào năm 1818. Vào những năm 1830 Chile là một nền Cộng Hoà bền vững mặc dầu theo chế độ độc tài. Suốt thế kỷ 19 nền kinh tế của Chile phát triển mạnh mẽ.

Vào những năm 1880 Chile chiến thắng người Mapuche ở phía Nam. Với chiến thắng trong cuộc chiến Thái Bình Dương (War of the Pacific năm 1879-1883) chống lại Bolivia và Peru, Chile mở mang bờ cõi về phía Bắc như hiện nay.

Những năm cuối 1960 đầu 1970, Chile theo chế độ xã hội dưới sự lãnh đạo của Allende. Cuộc phiêu lưu này làm dân chúng nghèo khổ, rốt cuộc quân đội đã đảo chánh và chiếm chánh quyền một số năm.

Nhân một cuộc bầu cử tự do sau này, chế độ quân phiệt không được dân chúng ủng hộ, nên một chánh quyền dân chủ trung dung (không Hữu không Tả) đã cai trị Chile mấy chục năm nay.

Ngày nay Chile là một trong những quốc gia bền vững nhất và giàu nhất Nam Mỹ. Nó dẫn đầu các quốc gia Nam Mỹ về phương diện phát triển con người, sức cạnh tranh, lợi tức trung bình tính theo đầu người, toàn cầu hóa, tự do kinh tế, và chỉ số nhận thức tham nhũng (low perception of corruption).

Năm 2010 Chile là quốc gia Nam Mỹ đầu tiên gia nhập Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Chile là một thành viên sáng lập của Liên Hiệp Quốc, Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ, và Cộng Đồng các Quốc Gia Mỹ Latinh và vùng Caribe (Community of Latin American and Caribbean States).

Mời đọc thêm:

Chile: Thành phố Santiago
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/21/chile-thanh-pho-santiago/

Santiago: Quảng trường Plaza de Armas
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/22/santiago-quang-truong-plaza-de-armas/

Santiago: Dinh Tổng Thống Chile “Palacio de La Moneda”
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/21/santiago-dinh-tong-thong-chile-palacio-de-la-moneda/

Santiago: Chợ Mercado Central
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/21/santiago-cho-mercado-central/

Santiago nhìn từ nhà hàng quay “La Estancia”
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/21/santiago-nhin-tu-nha-hang-quay-la-estancia/

Santiago: Đi nhậu ở một quán bình dân
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/21/santiago-di-nhau-o-mot-quan-binh-dan/

Santiago: Khu du mục lãng tử Bellavista
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/23/santiago-khu-du-muc-lang-tu-bellavista/

Viña del Mar: Bảo Tàng Viện Fonck
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/23/vina-del-mar-bao-tang-vien-fonck/

Chile: Thành phố Valparaiso
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/21/chile-thanh-pho-valparaiso/

Valparaiso: Học vẻ tranh tường (Fresco)
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/21/valparaiso-hoc-ve-tranh-tuong-fresco/

Chile: Thành phố cảng Puerto Montt
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/22/chile-thanh-pho-cang-puerto-montt/

Chile: Tìm bóng dáng người hùng Huaso (Cao Bồi Chile)
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/22/chile-tim-bong-dang-nguoi-hung-huaso-cao-boi-chile/

Puerto Montt: Chợ cá Angelmo
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/21/puerto-montt-cho-ca-angelmo/

Chile: Thành Phố Puerto Varas
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/22/chile-thanh-pho-puerto-varas-2/

Puerto Varas: Hồ Llanquihue
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/23/puerto-varas-ho-llanquihue/

Chile: Thác nước Petrohué
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/23/chile-thac-nuoc-petrohue-2/

Từ Chile đến Argentina: Điểm cuối của hệ thống xa lộ Xuyên-Mỹ (Pan-American Highway)
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/23/tu-chile-den-argentina-diem-cuoi-cua-he-thong-xa-lo-xuyen-my-pan-american-highway/

Từ Chile đi Argentina: Vượt dãy núi Andes
https://lthdan05.wordpress.com/2014/02/23/tu-chile-di-argentina-vuot-day-nui-andes/

https://www.facebook.com/notes/le-thanh-hoang-dan/nước-chile/10153042162658467

About Le Thanh Hoang Dan

Born in Saigon.. Came to New York in 1975. Married with four children and eight grandchildren. Used to work on Wall Street, as a Data Administrator and Database designer for various banks , brokerage firms, and finally the Depository Trust and Clearing Corporation. Retired since 2002. Accomplishments in Viet Nam: (1) Teaching at Vỏ Trường Toản HS, Tây Ninh HS, Sađéc HS, Quốc Gia Sư Phạm Sàigòn, Đaị Học Sư Phạm Sàigòn, Đaị Học Sư Phạm Cần Thơ, Cao Đài (Tây Ninh), Hòa Hảo (Long Xuyên)... (2) Writer and Publisher ( "Trẻ" publishing house). Published many books on Education and Politics such as Các Vấn đề giáo dục, Triết Lý giáo dục, Những danh tác chánh trị, Lịch sử chiến tranh lạnh... (3) MC for a national TV show "Quê hương mến yêu" (Beloved country).. Academic accomplishments in the U.S.: MBA (in Information systems), MS in Information Systems, 2 Advanced certificates (1) Corporate Finance (2) Business Economics. All these degrees were from Pace University in New York. Hobby in retirement: Family, Friends, Ballroom dancing and Travel... Ra đi năm 1975. Cuộc đời nhiều sóng gió. Bây giờ tuổi đã già, 70 rồi. Chỉ muốn vui hưởng tuổi già với gia đình, bạn hữu, du lịch và khiêu vũ..
This entry was posted in Chile and tagged . Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s